DENİZ İŞ KANUNU’NDA YILLIK ÜCRETLİ İZİN

Taraflar arasında  yıllık ücretli izinden vazgeçildiğine dair yapılacak anlaşmalar geçersizdir. Yıllık ücretli izin hakkı anayasa tarafından koruma altına alınmış olup işçinin yıl içinde dinlenmesi zorunlu tutulmuştur. Bu haktan feragat edilemez.

Gemiadamının yıllık ücretli izne hak kazanmasının ilk şartı öncelikle Deniz İş Kanunu kapsamına giren bir deniz iş sözleşmesi ile çalışıyor olmasıdır.

  1. şart; Gemiadamının aynı işveren emrinde veya aynı gemide bir takvim yılı içinde bir veya birkaç hizmet aktine dayanarak en az altı ay çalışmış olması gerekmektedir. 6 ayı dolmayan bir gemiadamının ücretli izin kullanma hakkı bulunmamaktadır. Deniz İş Kanunu’nda 6 ay olarak belirlenen bu süre, 4857 İş Kanunu’nda ise 1 yıl olarak düzenlenmiştir. Yıllık ücretli izin konusunda Deniz İş Kanunu’na tabi bir işçi için lehe bir düzenlemedir.

Kanun yıllık izin süresini belirlerken gemiadamlarının hizmet/çalışma sürelerine göre 2’li bir ayrım yapmıştır.

1-İzin süresi, altı aydan bir yıla kadar hizmeti olan gemiadamları için 15 günden

2- Bir yıl ve daha fazla hizmeti olanlar için yılda bir aydan az olamaz.

Yıllık izin hakkının oluşup oluşmadığının tespitinde aynı işverene ait farklı gemilerde çalışılan süreler de dikkate alınacaktır.

4857 sayılı İş Kanunu’nda olduğu gibi tarafların kanunda yazan yıllık izin sürelerini aralarında yapacakları anlaşma ile artırabilme imkanı Deniz İş Kanunu hükümlerinde düzenlenmemiştir. Ancak açık bir düzenlenme bulunmayan bu husus iş kanunlarının işçi lehine yorumlanması ilkesinden hareketle tarafların anlaşmasıyla izin sürelerinin uzatılabileceği öğretide kabul edilmektedir.

  1. maddede gösterilen 15 günlük ve bir aylık izin süreleri  iş günü olarak ayrıca belirtilmediğinden yıllık ücretli izinde tatil günleri de dikkate alınacaktır.

Gemiadamının yıllık iznine denk gelen ücretinin işçiye ne zaman verileceği yönünde Deniz İş Kanunu’nda bir hüküm bulunmadığından buradaki boşluk 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddelerine göre doldurulacaktır.  TBK 425. Maddenin 1. Fıkrası uyarınca ücret işçi izne çıkmadan önce verilmelidir.

İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık ücretli izin süresine ilişkin ücretini, ilgili işçinin izne başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermekle yükümlüdür.”

Bu hakka ek olarak gemiadamı, dilerse, işveren veya işveren vekilinden ücretli izne ilişkin olarak 7 güne kadar ücretsiz yol izni de isteyebilir. Bu yol izni süresi gemiadamının yıllık iznini geçireceği yerin geminin bulunduğu konumdan farklı bir yerde olması durumunda işçinin yolda geçireceği sürenin yıllık izin günlerinden düşülmemesi amacıyla işçiye tanınmış bir haktır. Keza gemiadamı yıllık iznini geçireceği yeri kendisi belirleyebilmektedir, işveren işçinin bu kararını kabul etmekle yükümlüdür. Gemiadamı, yıllık ücretli iznini yabancı bir memleket limanında veya hizmet aktinin yapılmış bulunduğu mahalden gayri bir yerde kullanmaya zorlanamaz. Ancak İzin işverenin uygun göreceği bir zamanda kullanılır.

Kullanılamayan İzne Karşılık Gelen Ücretin  İşçiye Ödeneceği Durumlar

Deniz İş Kanunu madde 40/son;

“Gemiadamının hakettiği yıllık ücretli izni kullanmadan hizmet akti 14 üncü maddenin II, III ve IV üncü bentlerine göre bozulursa, işveren veya işveren vekili izin süresine ait ücreti, gemiadamına ödemek zorundadır.”

Aşağıda yazılan hallerde gemiadamının kullanmadığı yılık iznine tekabül eden ücret tutarı işverence gemiadamına ödenecektir.

Süresi belirli olan veya olmayan yahut da sefer üzerine yapılan hizmet akti:

Gemiadamı tarafından:

a) Ücretin kanun hükümleri veya hizmet akti gereğince ödenmemesi,

b) İşveren veya işveren vekilinin gemiadamına karşı, kanuna, hizmet akitlerine veya sair iş şartlarına aykırı hareket etmesi,

c) İşveren veya işveren vekilinin gemiadamına karşı denizcilik kural ve teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi

sebebiyle yapılan fesihlerde

İşveren, işveren vekili veya gemiadamı tarafından:

a) Geminin herhangi bir sebeple 30 günden fazla bir süre seferden kaldırılması,

b) Gemiadamının herhangi bir sebeple sürekli olarak gemide çalışmasına engel bir hastalığa yakalanması veya engelli hâle gelmesi

sebebiyle yapılan fesihlerde

c).   Geminin kayba uğraması, terk edilmesi veya harp ganimeti ilan edilmesi veyahut Türk Bayrağından ayrılması hallerinde hizmet akti kendiliğinden bozulması durumunda

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir